Uzmanlar, özellikle yaz aylarında taze meyve ve sebzelerin doğru şekilde yıkanmasının gıda kaynaklı enfeksiyon riskini azaltabileceğini, ancak siklospora adlı parazite karşı yüzde 100 koruma sağlamadığını vurguluyor.
Son dönemde ABD’de görülen siklospora enfeksiyonlarındaki artış, meyve ve sebzelerin güvenli tüketimi konusunu yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre taze ürünleri akan su altında dikkatlice yıkamak önemli bir koruyucu adım olsa da, bazı parazitler ürünlerin yüzeyine güçlü şekilde tutunabildiği için yalnızca yıkama her zaman yeterli olmayabiliyor.
Siklospora nedir?
Cyclospora, mikroskobik bir bağırsak parazitidir ve “siklosporiyazis” adı verilen enfeksiyona neden olur. Hastalık çoğunlukla kontamine suyla sulanmış veya işlenmiş taze sebze ve meyvelerin tüketilmesiyle bulaşır.
En sık görülen belirtiler arasında:
- Sulu ve uzun süren ishal
- Karın ağrısı
- Bulantı
- Gaz ve şişkinlik
- Halsizlik
- İştahsızlık yer alıyor.
Belirtiler genellikle kontamine gıdanın tüketilmesinden yaklaşık bir hafta sonra ortaya çıkabiliyor.
Meyve ve sebzeler nasıl yıkanmalı?
Uzmanlar, güvenli gıda tüketimi için şu önerilerde bulunuyor:
- Meyve ve sebzeleri tüketmeden önce akan su altında iyice durulayın.
- Kavun, salatalık, patates gibi sert kabuklu ürünleri temiz bir sebze fırçasıyla ovalayın.
- Marul ve lahana gibi yapraklı sebzelerin dış yapraklarını ayırıp atın.
- Ürünleri kesmeden önce yıkayın. Böylece yüzeydeki mikroorganizmaların bıçak aracılığıyla iç kısma taşınması önlenebilir.
- Kesilmiş meyve ve sebzeleri bekletmeden buzdolabında saklayın.
Sabun ve deterjan kullanmayın
Uzmanlar, meyve ve sebzeleri temizlemek için sabun, çamaşır suyu veya deterjan kullanılmasını önermiyor. Bu maddeler gıdalarda kalıntı bırakabilir ve sağlık açısından risk oluşturabilir. Ayrıca sirke ya da ticari meyve-sebze yıkama ürünlerinin de siklospora’yı gidermede akan sudan daha etkili olduğuna ilişkin güçlü bilimsel kanıt bulunmuyor.
Pişirmek riski daha fazla azaltıyor
Siklospora ısıya duyarlı bir parazit olduğu için pişirilerek tüketilebilen sebzelerin yeterli sıcaklıkta hazırlanması enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltabiliyor. Buna karşın çiğ tüketilen marul, maydanoz, kişniş ve benzeri yapraklı ürünlerde dikkatli olunması öneriliyor.
Kimler daha dikkatli olmalı?
Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, yaşlılar, küçük çocuklar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde enfeksiyon daha ağır seyredebilir. Uzun süren ishal, sıvı kaybı veya yüksek ateş gelişmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
Kaynaklar: Verywell Health, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC).
