Jungfrau A. Bietschhorn
Bebeklik döneminde fark edilmeyen kalça gelişim bozuklukları, ilerleyen yıllarda yürüme bozukluğu, kalça kireçlenmesi ve hatta kalça protezi ameliyatına kadar uzanabilen ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Uzmanlar, yaşamın ilk aylarında yapılacak muayene ve kalça ultrasonografisinin erken tanı açısından hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Memorial Ankara Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Rafik Ramazanov, gelişimsel kalça bozukluğunun erken dönemde saptanması halinde çoğu bebeğin cerrahi müdahaleye gerek kalmadan tedavi edilebildiğini belirtti.
Kalça gelişim bozukluğu nedir?
Gelişimsel kalça bozukluğu, uyluk kemiğinin üst kısmındaki femur başı ile leğen kemiğindeki kalça yuvası (asetabulum) arasındaki ilişkinin normal gelişmemesi sonucu ortaya çıkıyor.
Bu durum yalnızca tam kalça çıkığını değil;
- Kalça gelişim geriliğini (displazi),
- Yarım çıkıkları,
- Tam kalça çıkığını
kapsayan geniş bir hastalık grubunu oluşturuyor.
Uzmanlara göre bazı bebeklerde kalça doğumda normal görünse bile doğum sonrası süreçte gelişim bozukluğu ortaya çıkabiliyor.
Kız bebeklerde risk daha yüksek
Kalça gelişim bozukluğu kız bebeklerde erkeklere göre yaklaşık 6 kat daha sık görülüyor.
Vakaların yaklaşık %60’ında sol kalça etkilenirken, bunun en önemli nedenlerinden biri bebeğin anne karnındaki yerleşim pozisyonu olarak gösteriliyor.
Bu risk faktörlerine dikkat
Uzmanlar, aşağıdaki durumların gelişimsel kalça bozukluğu riskini artırabileceğini belirtiyor:
- İlk gebelik olması
- Makat geliş pozisyonunda doğum
- Ailede kalça çıkığı öyküsü bulunması
- Anne karnında bebeğin suyunun az olması (oligohidramniyoz)
- İri bebek doğumu
- Çarpık ayak ve bazı ayak deformiteleri
- Yanlış ve sıkı kundaklama uygulamaları
Özellikle bebeğin bacaklarını düz ve sıkı şekilde bir arada tutan kundaklama yöntemlerinin kalça gelişimini olumsuz etkileyebileceği vurgulanıyor.
Bacak boyu farkı önemli bir uyarı olabilir
Kalça gelişim bozukluğunun belirtileri bebeğin yaşına göre değişiklik gösterebiliyor.
Yenidoğan döneminde:
- Kalçalar açılırken “klik” sesi duyulması
- Bacak boylarında farklılık
- Kalça ve bacak cilt kıvrımlarında asimetri
Süt çocukluğu döneminde:
- Kalçaların yeterince açılamaması
- Hareket kısıtlılığı
- Bacak boyu farkının belirginleşmesi
Yürüme çağında ise:
- Aksayarak yürüme
- Yalpalayarak yürüme
- Bel çukurunda artış
- Pelvis eğriliği
- Parmak ucunda yürüme
gibi bulgular görülebiliyor.
İlk 6 ayda ultrason büyük önem taşıyor
Uzmanlara göre yaşamın ilk 6 ayında kalça ultrasonografisi, gelişimsel kalça bozukluğunun tanısında en önemli yöntemlerden biri olarak kabul ediliyor.
Ultrason sayesinde:
- Kalça çıkığı,
- Kalça yuvasındaki gelişim bozukluğu,
- Femur başının yerleşimi,
- Eklem yapıları
ayrıntılı şekilde değerlendirilebiliyor.
Altıncı aydan sonra ise kemik yapıları daha belirgin hale geldiği için düz röntgen grafileri ön plana çıkıyor.
Erken tanı ameliyat ihtiyacını azaltıyor
Tedavi, bebeğin yaşına ve kalçadaki bozukluğun derecesine göre planlanıyor.
İlk aşamada genellikle:
- Pavlik bandajı,
- Frejka yastığı,
- Tübingen cihazı
gibi ortopedik tedavi yöntemleri uygulanıyor.
Bu yöntemlerden yeterli sonuç alınamayan olgularda ise alçılama veya cerrahi seçenekleri değerlendiriliyor.
Uzmanlar, yaşamın ilk aylarında tanı konulan bebeklerin büyük bölümünün ameliyata ihtiyaç duymadan tedavi edilebildiğini vurguluyor.
Tedavi edilmezse ciddi sorunlara yol açabiliyor
Geciken tanı ve tedavi, ilerleyen yaşlarda önemli ortopedik problemlere neden olabiliyor.
Bunlar arasında:
- Kalça kireçlenmesi,
- Kronik ağrı,
- Hareket kısıtlılığı,
- Topallama,
- Yürüme mesafesinde azalma,
- Omurga problemleri
yer alıyor.
İleri evre hastalarda ise kalça protezi ameliyatı gerekebiliyor.
Uzmanlar, ailelerin risk faktörlerini ve erken belirtileri bilmesinin, çocukların ileriki yaşlarda yaşayabileceği ciddi ortopedik sorunların önlenmesinde kritik rol oynadığını belirtiyor.
Editörün Notu
Bu haber, Memorial Ankara Hastanesi tarafından paylaşılan uzman açıklamaları ve bilimsel bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır. Gelişimsel kalça bozukluğu erken tanı ile büyük oranda tedavi edilebilen bir hastalıktır. Bebeklerin doğum sonrası düzenli çocuk sağlığı kontrollerinin aksatılmaması ve risk taşıyan bebeklerde kalça ultrasonografisinin zamanında yaptırılması önemlidir.
