Televizyon izlemek beyni “çürütüyor” mu? Yeni araştırma dikkat çekti

Uzun süre televizyon karşısında oturmak, bilgisayar başında çalışmakla aynı etkiyi göstermeyebilir. Yeni bir araştırma, yoğun televizyon izlemenin daha küçük beyin hacmi, beyaz madde hasarı ve daha düşük bilişsel performansla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Ancak uzmanlar, bulguların televizyon izlemenin doğrudan beyin hasarına yol açtığını kanıtlamadığı konusunda uyarıyor.

Televizyon karşısında geçirilen uzun saatlerin beyin sağlığı üzerindeki etkileri yeniden gündemde. Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, uzun süre televizyon izleyen kişilerde bazı beyin bölgelerinin hacminin daha küçük ve bilişsel performansın daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Araştırmayı gündeme taşıyan Verywell Health’e göre çalışma, yaklaşık 1.700 yaşlı yetişkini yaklaşık 22 yıl boyunca izledi. Araştırmacılar, katılımcıların televizyon izlerken geçirdikleri süre ile bilgisayar başında çalışırken geçirdikleri süreyi daha sonraki beyin görüntüleme sonuçlarıyla karşılaştırdı.

Televizyon izlemek ile beyin sağlığı arasında nasıl bir ilişki bulundu?

Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan Feter ve arkadaşlarının araştırmasında, daha fazla televizyon izlemenin yaşlanma ve Alzheimer hastalığı açısından hassas kabul edilen bazı beyin bölgelerinde daha küçük hacimlerle ilişkili olduğu bildirildi.

Çalışmada ayrıca televizyon izlemenin, beyaz maddede daha fazla hasar göstergesi ve daha düşük bilişsel performansla ilişkili olduğu görüldü. Buna karşılık, bilgisayar başında çalışmak gibi bazı diğer hareketsiz davranışların aynı yönde bir ilişki göstermediği belirtildi.

Araştırmanın yazarlarından Natan Feter, bulguların yalnızca ne kadar süre oturulduğunun değil, otururken ne yapıldığının da beyin sağlığı açısından önemli olabileceğine işaret ettiğini belirtiyor.

“Televizyon beyni çürütüyor” demek doğru mu?

Hayır.

Araştırma, televizyon izlemenin doğrudan beyin hasarına neden olduğunu göstermiyor. Çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için televizyon izleme ile beyin sağlığı arasındaki ilişkinin nedenini ortaya koyamıyor.

Uzmanlara göre televizyon izleme; uzun süre hareketsiz kalma, atıştırma, fiziksel aktivitenin azalması ve sosyal etkileşimin sınırlanması gibi başka davranışlarla birlikte ortaya çıkabiliyor. Dolayısıyla gözlenen ilişkinin yalnızca televizyonun kendisinden kaynaklandığını söylemek mümkün değil.

Daha önceki araştırmalar da benzer sonuçlara işaret ediyor

Verywell Health’in aktardığı bir başka Alzheimer’s & Dementia çalışmasında da televizyon ve bilgisayar kullanımının yaşlı yetişkinlerde demans riskiyle ilişkisi incelendi.

Li ve arkadaşlarının 2026 tarihli prospektif kohort çalışması, özellikle boş zamanlarında veya sosyal aktivitelerinde sınırlılık bulunan yaşlı yetişkinlerde televizyon ve bilgisayar kullanımının demans riskiyle ilişkisini değerlendirdi. Bu çalışma da televizyon kullanımının bilişsel sağlık açısından önem taşıyabileceğine ilişkin literatüre katkı sağlıyor.

Öte yandan araştırmalar, tüm ekran veya hareketsiz zamanların aynı olmadığını düşündürüyor. Bilgisayar başında çalışmak; düşünme, planlama ve problem çözme gibi bilişsel faaliyetleri daha fazla içerebilir. Bu nedenle “oturmak” tek başına yeterli bir açıklama olmayabilir.

Sinemaya gitmek farklı olabilir

İlginç bir başka araştırma ise kültürel etkinliklerin yaşlanma üzerindeki etkisine dikkat çekiyor.

Matsuyama, Kiuchi ve Aida tarafından Journal of Epidemiology and Community Health dergisinde yayımlanan çalışmada, kültürel etkinliklere katılım ile fizyolojik yaşlanma arasındaki ilişki incelendi. Verywell Health, sinemaya gitmenin evde televizyon izlemekten farklı bir deneyim olduğuna dikkat çekiyor.

Çünkü sinemaya gitmek; evden çıkmayı, fiziksel hareketi, sosyal etkileşimi ve izlenen film üzerine düşünme veya tartışmayı içerebiliyor. Dolayısıyla ekran karşısında geçirilen zamanın içeriği kadar, bu deneyimin nasıl yaşandığı da önemli olabilir.

Beyin sağlığı için ne yapılabilir?

Uzmanların önerisi televizyonu tamamen hayatımızdan çıkarmak değil. Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, uzun süreli ve kesintisiz televizyon izleme alışkanlığının azaltılması.

Televizyon karşısında geçirilen zamanın bir bölümünün;

• yürüyüş ve fiziksel aktiviteye,
• kitap okumaya,
• yeni bir beceri öğrenmeye,
• sosyal etkileşime,
• zihinsel olarak aktif hobilere

ayrılması beyin sağlığı açısından daha yararlı olabilir.

KAYNAKLAR

Feter N, Nanda A, Hourihan S, et al. “Associations of distinct sedentary behaviors with cortical, subcortical, and white matter hyperintensity volumes: Evidence from the ARIC study.” Alzheimer’s & Dementia. 2026;22(7):e71582. doi:10.1002/alz.71582.

Li J, Xue H, Leng Y, et al. “Television and computer use and dementia risk in older adults with limited leisure or social activities: A prospective cohort study.” Alzheimer’s & Dementia. 2026;22(3):e71259. doi:10.1002/alz.71259.

Matsuyama Y, Kiuchi S, Aida J. “Cultural engagement and physiological ageing: a fixed-effects analysis.” Journal of Epidemiology and Community Health. Published online July 14, 2026. doi:10.1136/jech-2025-225753.

Kaynak haber: Verywell Health, “Research Shows Watching TV Is Worse for Brain Health Than Sitting at a Computer”, 9 Ağustos 2026.

SAĞLIKPOST UYARISI

Bu haber, bilimsel araştırmaların sonuçlarını bilgilendirme amacıyla aktarır. Araştırmalar arasındaki ilişkiler, tek başına neden-sonuç ilişkisi anlamına gelmez. Televizyon izlemenin beyin sağlığı üzerindeki etkileri; yaş, fiziksel aktivite, sosyal yaşam, beslenme ve diğer yaşam tarzı faktörleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Sağlığınızla ilgili kişisel değerlendirme ve öneriler için hekiminize başvurunuz.